editor@webeditoryal.com +90 530 823 2324

İş Yaşamında Mobbing – Sizin de Başınıza Gelmiş Olabilir

mobbing kanunu mobbing davası

Mobbing Nedir, Nasıl Gerçekleşir?

İş Yaşamında Mobbing

Bu yazımda, mobbingin kavramsal çerçevesini çizdikten sonra, “iş hayatında mobbing” in içerik ve biçemine özgü bilgiler sunmaktır. Yazının ilerleyen bölümünde ise yargısal açıdan ele alınmış mobbing vakalarına örnekler vereceğim.

Mobbing sözcüğü İngilizce’de “mob” sözcüğünden –ing ekiyle türetilmiş bir eylem adıdır. Türkçe’deki karşılığı TDK sözlüğünde “bezdiri” olarak geçmektedir. İster İngilizce ister Türkçe düşünün “mobbing” sözcüğünün sizi götürdüğü yer aynı oluyor: Bir insana türlü nedenlerle dünyayı dar etmek, yaşamaktan soğutmak, kişilik ve moral değerlerini yok etmeye çalışmak. Tutunacağı dalları elinden birer birer almak…

Peki, mobbingin tanımı içersine giren tavır ve davranışlar neler?

  • Kişiye yetenek ve gücünün üstünde işler vererek başarısızlığa zorlamak,
  • Kişinin performansının çok altında işler vererek küçümsemek,
  • Basit işleri bile tutanak vs. ile ileterek kişiye güvenilmediğini kurumdaki çalışanlara açık etmek,
  • Yetkilerini tırpanlamak, iş yaşamında karar alıcı toplantı ve gurupların dışında bırakmak,
  • Uygulanan yalıtma sonucu kurumundan habersiz hale getirmek vb. etik değerlerle bağdaşmayacak, aklınıza gelebilecek bu türden davranışların tümü…

Mobbingin Ortaya Çıkma Sebepleri

Hiyerarşinin, yani üst ast ilişkisinin kurum işleyişini belirlediği her yerde mobbingin ortaya çıkması olasıdır. Eğer bir kurum kamu kurumu ise, kar amacı yok ise ve çalışanların meslekte yükselmesi yetenekleri ölçüsünde olmuyorsa işte mobbing için en uygun ortam oluşmuş demektir. Kurum sağlığının göz ardı edilebildiği, beş on yıllık aralarla denetlenen kamu işletmelerinde belki de yükselme yöntemlerinden biriymişçesine mobbing tercih edilebilir olmaktadır.

Rakipleriyle mücadele eden, sürekli kar etmek zorunda olan işletmelerde mobbingin ortaya çıkış olasılığı oldukça düşüktür. Çünkü bir kişiye uygulanan mobbingin bozduğu kurumsal ilişkilerin ortaya çıkaracağı verimsizlik tüm kuruma kolayca bulaşabilir.

Mobbing Türleri

Mobbing denince ters yönlü iki durum söz konusu. Yaygın olarak görülen mobbing; üst konumda olanın ast konumda olana uyguladığı psikolojik şiddet biçiminde… Ancak az rastlanan mobbing türünde ise ast konumda olanların, birleşerek yönetim katına yönelik yıldırma, iş yaptırmama, karar ve planlama süreçlerini tıkamalarının söz konusu olabildiği mobbing türüdür.

Üst konumdan astlara gelen “düşey” mobbing, çalışanların uyguladığı ise  “dikey” yani aşağıdan yukarıya doğru mobbingdir. Bunun dışında aynı konumda olanların birbirilerine uyguladığına ise ‘yatay mobbing’ denmektedir. Yönleri değişik olan tüm bu mobbing yaşantılarının tek ortak yönü, taraflar arasında süreğen bir “psikolojik harbi” andırmasıdır. Bu harbin tek amacı vardır; muhatabı sistem dışına itmek, istifaya zorlayıp yasal tazminatlarından da faydalanamayacağı biçimde ondan kurtulmak…

Mobbing Aşamaları

Mobbing kişilik tipinden kaynaklanan öznel bir durum mudur? Hiyerarşinin bir sonucu mudur? Doyum elde etme yolu mudur? Zayıf kalan bireyin kendi üstüne çektiği bir yıldırım mıdır? Belki bazıları, belki tümü işin içine katılıp mobbingi yaratıyor. Mobbingi uygulayan kişinin psikolojik açıdan hastalıklı biri olması kuvvetle muhtemeldir.

Kurum içi mobbingde en üzücü olan; yıldırma adına yapılan kural, yasa, yönetmelik ve ahlak dışı her davranışın yine yasa ve yönetmeliklerin arkasına sığınılarak icra edilmesidir. İçinden “insan” unsuru ayıklanmış kurumsal yapı kendi çalışanlarını öğüten bir yapıya dönüşüyor ve insanın bir başka insana yapıp ettikleri karşısında kuralların elinden bir şey gelmiyor. Mobbing olabilmesi için bir yıldırma harekatının sürekli, kasıtlı ve bir sistem görünümü arz etmesi de gerekiyor. Bu aşamaya gelmiş bir mobbing artık yargının-yargıcın alanına girebiliyor.

Türkiye’de Mobbing ve Yeni Mobbing Yasaları

Türkiye’de mobbing mağdurları uzun süre hukuk sistemimizin AB standartlarıyla entegre olmasını beklediler. “Görev kutsaldır” anlayışının ülkenin bilincine egemen olması uzun yıllar mobbing davalarında kurbanları suçlar mahiyette gelişiyordu. İş yasalarına eklenen ve mobbingi olanaksız kılmaya yönelik yasalar ‘mağdur’un elini güçlendirdi.

Anayasamızda psikolojik yanıyla bu tür suçların tanımı olmasa da, AnayasamızınDevletin Temel Amaç ve Görevleribaşlıklı 5’inci maddesinde; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmak, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları sağlamakifadesinden mobbingin soruşturmalık bir suç olduğu sonucu çıkar.

Örnek Bir Mobbing Davası

Ülkemizde bilinen mobbing davalarından basına konu olan ve basında “top sakal davası” olarak yer alan olayda, Türk Telekom’da çalışan mühendis Bülent Atuk çalıştığı kurumu dava etmişti. Ankara İş Mahkemesi yaptığı yargılama sonucunda çalışana karşı sistematik psikolojik baskı yapıldığına karar verdi ve kurumu maddi-manevi tazminat ödemeye mahkum etti. Bu olayda “çalışan kişi” içinde asgari donanımı bile olmayan odada yıllarca tek başına çalışmaya maruz bırakılmıştı. Odada bir askı veya çöp tenekesi bile bulunmuyordu. Çünkü “çalışan” toplumumuzda bu gün bile kabul görmeyen “top sakal” bırakmıştı.

Görünen o ki mobbing uygulayıcıları ve onların etik dışı işlemlerine maruz kalanlar artarak devam etmektedir. Sevindirici olan ise yargının bu tür davaları artık sürüncemede bırakmamasıdır.

Yazar: İbrahim Şahin

anahtar kelimeler: mobbing nedir, mobbing nasıl gerçekleşir, iş yaşamında mobbing, mobbingin ortaya çıkma sebepleri, mobbing türleri, mobbing aşamaları, türkiyede mobbing, yeni mobbing yasaları, mobbing davası

0 Comments

HIZLI İLETİŞİM

Bize bir mesaj gönderin; en kısa sürede cevaplayacağız.

Sending

©2014 - 2017 WebEditoryal

Log in

or

Forgot your details?